Soyu tükenen canlıları geri getirme hedefiyle dikkat çeken biyoteknoloji şirketi Colossal Biosciences, bu kez kuş embriyolarının gelişim sürecini değiştirebilecek yeni bir teknoloji duyurdu. Şirket, tavuk embriyolarının geleneksel yumurta kabuğu olmadan gelişmesini sağlayan yapay bir sistem geliştirdiğini açıkladı. Şirket, geliştirdiği yapay yumurta sistemi sayesinde 26 civcivinin başarıyla dünyaya geldiğini açıkladı. Colossal’ın duyurusu, özellikle dodo ve dev moa kuşlarını yeniden hayata döndürme planlarının önemli bir aşaması olarak değerlendiriliyor. Yapay yumurta sistemi nasıl çalışıyor?
Colossal araştırmacıları, döllenmiş tavuk yumurtalarının içeriğini özel olarak geliştirilen yapay yapıya aktardı. Bilim insanları ayrıca normalde yumurta kabuğundan alınan kalsiyumu dışarıdan ekledi. Böylece embriyonun kemik gelişimi desteklenmiş oldu.
Şirketin geliştirdiği yapı, temel olarak yumurta kabuğunu taklit eden özel bir membran içeriyor. Bu membran sayesinde gerçek yumurtalarda olduğu gibi gerekli miktarda oksijen embriyoya ulaşabiliyor. Ancak bağımsız bilim insanları, sistemin teknik olarak tam anlamıyla “yapay yumurta” olarak tanımlanamayacağını söylüyor. Bilim insanlarına göre bu, daha çok “yapay yumurta kabuğu” olarak değerlendirilmeli. Hedef dev moa kuşlarını geri getirmek
Colossal CEO’su Ben Lamm, geliştirilen teknolojinin uzun vadede Yeni Zelanda’da yaşamış ve nesli tükenmiş dev moa kuşunu geri getirme çalışmalarında kullanılabileceğini söyledi. Moa yumurtalarının tavuk yumurtalarından yaklaşık 80 kat daha büyük olduğu belirtiliyor. Bu nedenle günümüzde yaşayan hiçbir kuş türünün böyle bir embriyoyu doğal biçimde taşımasının mümkün olmadığı düşünülüyor.
Lamm, şirketin doğanın geliştirdiği sistemi daha verimli, ölçeklenebilir ve gelişmiş hale getirmek istediğini ifade etti. Colossal’ın yaklaşımına göre gelecekte yaşayan kuş türlerinin genetik yapısı değiştirilerek moa benzeri canlılar üretilebilir.
Ancak bilim dünyasında bu hedefe yönelik ciddi şüpheler bulunuyor. Uzmanlar, genetik olarak değiştirilmiş bir kuşun nesli tükenmiş gerçek bir moa olmayacağını vurguluyor.
Colossal’ın moa projesini hayata geçirebilmesi için önünde halen uzun bir süreç bulunuyor. Araştırmacıların öncelikle iyi korunmuş moa kemiklerinden elde edilen antik DNA’yı yaşayan kuş türlerinin genomlarıyla karşılaştırması gerekiyor. Ayrıca mevcut sistemden çok daha büyük bir yapay yumurta yapısının geliştirilmesi şart. Colossal’ın geliştirdiği yapay yumurta sistemi yalnızca dodo ve moa gibi nesli tükenmiş kuşları geri getirme projeleri için değil, embriyo gelişimi araştırmaları açısından da önemli görülüyor. Tavuk embriyoları uzun yıllardır biyoloji laboratuvarlarında kullanılıyor ancak mevcut yöntemlerde bilim insanları genellikle yalnızca müdahale anını ve son sonucu gözlemleyebiliyordu. Embriyo gelişiminin ara aşamalarını kesintisiz izlemek ise oldukça zordu.
Şirketin geliştirdiği üç boyutlu yapay yapı, embriyonun normal şekilde gelişebilmesi için gerekli zar gerilimini korurken dolaşım sisteminin de sağlıklı oluşmasını sağlıyor. Özel oksijen geçirgen membran sayesinde embriyolar normal atmosfer koşullarında gelişebiliyor ve yalnızca ek kalsiyum desteği gerekiyor.
Sistem ayrıca mikroskobik gözlemler için optimize edildi. Alt bölümden ışık verilebilmesi sayesinde embriyo gelişimi gerçek zamanlı ve kesintisiz biçimde görüntülenebiliyor. Böylece hücre hareketleri, doku değişimleri ve organ oluşumu uzun süre boyunca ayrıntılı şekilde takip edilebilecek.
Colossal daha önce de 12.500 yıl önce soyu tükenen “ulukurt” (Aenocyon dirus) türünü başarılı bir şekilde yeniden hayata döndürdüğünü iddia etmişti. Ayrıca şirket yeni bir fare türü oluşturduğunu da açıklamıştı.
